Ιστορικές συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν ξεκίνησαν στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν. Το Πακιστάν διαδραματίζει κεντρικό ρόλο ως διαμεσολαβητής σε αυτές τις απευθείας συνδιαλλαγές υψηλού επιπέδου.
Η αμερικανική αντιπροσωπεία στις συνομιλίες
Την αμερικανική αποστολή ηγείται ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος έφτασε στο Ισλαμαμπάντ και λήφθη από τον υπουργό Εξωτερικών Ισάκ Νταρ. Στη συνέχεια, τον δέχθηκε και ο πρωθυπουργός Σεμπάζ Σαρίφ, εκφράζοντας την ελπίδα ότι οι συζητήσεις θα αποτελέσουν πρώτο βήμα προς την ειρήνη στην περιοχή.
Στον πυρήνα της αμερικανικής ομάδας συμμετέχουν επίσης ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρός του Ντόναλντ Τραμπ. Την ευρύτερη αντιπροσωπεία συμπληρώνουν ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας Άντριου Μπέικερ και ο σύμβουλος ασιατικών υποθέσεων Μάικλ Βανς. Επιπλέον ομάδα εμπειρογνωμόνων και υποστήριξης συνδράμει από την Ουάσιγκτον.
Πρόκειται για τις πρώτες απευθείας συνομιλίες υψηλού επιπέδου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης από την Ισλαμική επανάσταση του 1979. Αρχικά, η αμερικανική και ιρανική αντιπροσωπεία είχαν ξεχωριστούς χώρους, με το Πακιστάν να λειτουργεί ως διαμεσολαβητής. Πλέον, οι δύο ομάδες συμμετέχουν σε άμεσες διαπραγματεύσεις.
Τα κεντρικά θέματα της διαπραγμάτευσης
Οι συνομιλίες διεξάγονται σε διάφορα επίπεδα και σε πολλαπλά σημεία εντός του συνεδριακού κέντρου και του ξενοδοχείου «Σερίνα». Τα τρία βασικά θέματα στα οποία επικεντρώνονται είναι τα Στενά του Ορμούζ, η αποδέσμευση των παγωμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν που βρίσκονται στο Κατάρ και σε άλλες χώρες, καθώς και οι αποζημιώσεις για την ανοικοδόμηση.
Στις διαπραγματεύσεις υψηλού επιπέδου συμμετέχουν ο Μοχαμάντ-Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, πρόεδρος του Ιρανικού Κοινοβουλίου, και ο Αμπάς Αραχτσί. Παρόν είναι και ο στρατάρχης Ασίμ Μουνίρ, επικεφαλής του στρατού του Πακιστάν, ο οποίος διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη διαμεσολάβηση.
Το οικονομικό σκέλος αποτελεί κρίσιμο στοιχείο αυτών των διαπραγματεύσεων. Τεχνικές ομάδες συμμετέχουν σε ξεχωριστές συζητήσεις προκειμένου να επιλυθούν τα εμπόδια και να καταλήξουν σε συμφωνία.
Η ρόλος του Πακιστάν και η διεθνής παρουσία
Τα πακιστανικά αρχή έχει βάψει τη διαδικασία «Συνομιλίες του Ισλαμαμπάντ» και ανάρτησε παντού στην πρωτεύουσα ένα λογότυπο που συνδυάζει τις σημαίες των τριών χωρών, υποδηλώνοντας την κεντρική σημασία της επικοινωνίας στο ιστορικό αυτό γεγονός.
Στο Ισλαμαμπάντ παρίστανται και αντιπροσωπείες σε επίπεδο παρατηρητή από τη Σαουδική Αραβία (σε επίπεδο υπουργού Οικονομικών), το Κατάρ, την Τουρκία και την Αίγυπτο. Η παρουσία αυτών των χωρών σηματοδοτεί ότι θα διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο στο οικονομικό κομμάτι των συμφωνιών.
Πακιστανικές πηγές δηλώνουν αισιόδοξες σχετικά με την πρόοδο των συνομιλιών. Και οι δύο πλευρές—Ιράν και ΗΠΑ—φαίνεται να είναι αποφασισμένες να μην αφήσουν την ευκαιρία που παρουσιάζεται στο παρασκήνιο.
Η ατμόσφαιρα στο Ισλαμαμπάντ
Τον Σάββατο, εκατοντάδες δημοσιογράφοι από όλο τον κόσμο συγκεντρώθηκαν στο Συνεδριακό Κέντρο Τζίνα του Ισλαμαμπάντ, που μετατράπηκε σε κέντρο Τύπου από τις πακιστανικές αρχές. Ωστόσο, ενώ οι συνομιλίες διεξάγονταν σε απόσταση μόλις 500 μέτρων, οι δημοσιογράφοι περίμεναν άπρακτοι και έπιναν καφέ, ακούγοντας ανατολίτικη μουσική.
Νωρίς το πρωί, το Ισλαμαμπάντ έμοιαζε με πόλη-φάντασμα. Οι λεωφόροι ήταν σχεδόν έρημες και τα ελάχιστα οχήματα που κυκλοφορούσαν οδηγούσαν ένστολοι αστυνομικοί, που έκαναν περιπολίες.
Μέσα στο κέντρο Τύπου, τους δημοσιογράφους ανέμενε ένα πολυτελές σκηνικό με μπουφέδες αντάξιοι γαμήλιας δεξίωσης, που περιλάμβανε μπιριάνι, κεμπάπ και εξειδικευμένο καφέ από βραζιλιάνικο και αιθιοπικό χαρμάνι. Το προσωπικό είχε κρατήσει για τους εκπροσώπους των αμερικανικών μέσων θέσεις με ανεμπόδιστη θέα στην κεντρική σκηνή, ενώ οι Ιρανοί συνάδελφοί τους τοποθετήθηκαν απέναντι.
Μουσικοί έπαιζαν παραδοσιακούς σκοπούς, μεταξύ αυτών και ο Αμίρ Χουσάιν Χαν, επαγγελματίας μουσικός και δάσκαλος μουσικής, που παίζει σιτάρ. Ωστόσο, πολλοί δημοσιογράφοι εξέφρασαν την απογοήτευσή τους. «Βαριέμαι μέχρι θανάτου», εξομολογήθηκε ένας δημοσιογράφος στο Γαλλικό Πρακτορείο. «Εδώ, δεν έχουμε πολλά πράγματα να κάνουμε», παρατήρησε άλλος.
Οι πρώτες πληροφορίες άρχισαν να κυκλοφορούν γύρω στις 14.00 τοπική ώρα, πολλές ώρες μετά την άφιξη του Αμερικανού αντιπροέδρου. Προκειμένου να γνωρίσουν τι συμβαίνει, οι δημοσιογράφοι αναγκάστηκαν να βασιστούν σε ανακοινώσεις που μεταδίδονταν μέσω του WhatsApp, παρά σε συνεντεύξεις Τύπου.
Συνθήκες εκκίνησης και προοπτικές
Οι συνομιλίες ξεκίνησαν εν μέσω δυσπιστίας ανάμεσα σε Τεχεράνη και Ουάσιγκτον. Ο αντιπρόεδρος Βανς είχε προειδοποιήσει το Ιράν να διαπραγματευτεί καλή τη πίστει πριν ακόμα φτάσει στο Πακιστάν.
Οι συνομιλίες προγραμματίστηκαν να συνεχιστούν καθόλη τη διάρκεια της νύχτας και, εάν δεν υπάρξει συμφωνία, θα συνεχιστούν και την επόμενη μέρα το πρωί με παρουσία όλων των πλευρών. Οι συνομιλίες θεωρούνται καθοριστικές για την εξέλιξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή, με βασικά ζητήματα την εκεχειρία, την ασφάλεια στη ναυσιπλοΐα και τη συνολική αποκλιμάκωση.
