Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα προχωρά με σταθερά βήματα στην υλοποίηση του ψηφιακού ευρώ, έχοντας ορίσει συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα για την έκδοση και κυκλοφορία του από το 2029. Το νέο ψηφιακό νόμισμα θα διαθέσει offline πληρωμές ως κύριο χαρακτηριστικό του, διασφαλίζοντας ιδιωτικότητα και ανταγωνιστικότητα έναντι των μετρητών.
Μετάβαση στη φάση τεχνικής υλοποίησης
Σήμερα, ολόκληρη η διαδικασία έχει μετακινηθεί από τον σχεδιασμό στη τεχνική υλοποίηση του εγχειρήματος. Αυτό προκύπτει από ειδικό κεφάλαιο της έκθεσης του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος, που παρουσιάστηκε την προηγούμενη Δευτέρα. Πρόκειται για την τρίτη φάση του προγράμματος, η οποία περιλαμβάνει το διάστημα Οκτώβριος 2025 – Σεπτέμβριος 2027.
Η τρέχουσα φάση επικεντρώνεται στην περαιτέρω ανάπτυξη και την επιχειρησιακή προετοιμασία του ψηφιακού ευρώ. Ο Διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας τεκμηριώνει τα τρία κύρια άξονα εργασίας που θα κινηθούν οι εργασίες κατά την περίοδο αυτή.
Πρώτον, προωθείται η τεχνική ετοιμότητα με την ανάπτυξη της υποδομής και την καθιέρωση κατάλληλων προτύπων. Δεύτερον, γίνεται προετοιμασία των πιλοτικών δοκιμών που θα εξετάσουν την λειτουργικότητα του συστήματος. Τρίτως, υλοποιείται στενότερη συνεργασία με φορείς της αγοράς, τράπεζες και παρόχους υπηρεσιών πληρωμών για την οριστικοποίηση του εγχειριδίου κανόνων.
Η φάση αυτή χαρακτηρίζεται ως κρίσιμη, καθώς αποτελεί τη γέφυρα μεταξύ σχεδιασμού και πρακτικής εφαρμογής. Στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί με ασφάλεια, αξιοπιστία και ευρεία αποδοχή σε ολόκληρη την ευρωζώνη.
Offline πληρωμές και προστασία ιδιωτικότητας
Ένα καθοριστικό στοιχείο του ψηφιακού ευρώ είναι η δυνατότητα εκτέλεσης offline πληρωμών. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα δημιουργείται ψηφιακό αποτύπωμα κάθε συναλλαγής του καταναλωτή, διασφαλίζοντας έτσι την απαιτούμενη προστασία της ιδιωτικότητας.
Η δυνατότητα αυτή καθιστά το ψηφιακό ευρώ ανταγωνιστικό απέναντι στα φυσικά μετρητά, ένα σημαντικό πλεονέκτημα καθώς ενισχύει τη δέσμευση του Ευρωσυστήματος προς τα κριτήρια που τέθηκαν από τον κύκλο των πολιτών και των επαγγελματιών. Πριν από την πλήρη έκδοση του νομίσματος, θα προηγηθεί πιλοτική κυκλοφορία διάρκειας ενός έτους.
Τα βήματα που προηγήθησαν
Πριν από την τρέχουσα φάση υλοποίησης, ολοκληρώθησαν δύο σημαντικές φάσεις στη διαδρομή του ψηφιακού ευρώ. Η πρώτη φάση διερεύνησης διήρκεσε από τον Οκτώβριο 2020 έως τον Οκτώβριο 2023. Κατά την περίοδο αυτή, εξετάστηκε η σκοπιμότητα και ορίστηκαν τα βασικά χαρακτηριστικά του ψηφιακού νομίσματος.
Θεμελιώδεις αρχές που καθιερώθησαν στη φάση αυτή ήταν η μέγιστη προστασία της ιδιωτικότητας των χρηστών, η προσβασιμότητα και η ευκολία χρήσης για όλες τις κοινωνικές ομάδες, και η διασφάλιση ότι το ψηφιακό ευρώ θα λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα φυσικά μετρητά, όχι αντικαταστατικά. Η φάση ολοκληρώθηκε επιτυχώς με την έγκριση ενός ισχυρού στρατηγικού πλαισίου.
Η δεύτερη φάση προετοιμασίας ξεκίνησε τον Νοέμβριο 2023 και θα ολοκληρωθεί τον Οκτώβριο 2025. Η περίοδος αυτή σηματοδότησε τη μετάβαση από τη θεωρητική διερεύνηση στον πρακτικό σχεδιασμό. Το Ευρωσύστημα εργάστηκε για τον προσδιορισμό των λειτουργικών και τεχνικών χαρακτηριστικών του ψηφιακού ευρώ.
Κατά τη διάρκεια της δεύτερης φάσης, πραγματοποιήθηκε ουσιαστική συνεργασία με τράπεζες και άλλους παρόχους υπηρεσιών πληρωμών. Ένα ορόσημο της φάσης αυτής αποτέλεσε η πρώτη έκδοση του εγχειριδίου κανόνων (Rulebook) για το ψηφιακό ευρώ, το οποίο αποτυπώνει τους βασικούς κανόνες χρήσης, τη λειτουργία και τους ρόλους όλων των συμμετεχόντων στο οικοσύστημα του νέου νομίσματος.
Μελλοντικά βήματα και πιλοτική φάση
Η τέταρτη και τελευταία φάση πριν από την επίσημη κυκλοφορία θα περιλαμβάνει την πιλοτική άσκηση διάρκειας δώδεκα μηνών, η οποία θα ξεκινήσει τον Σεπτέμβριο 2027 και θα ολοκληρωθεί τον Σεπτέμβριο 2028. Εφόσον η σχετική νομοθεσία εγκριθεί έως το τέλος του 2026, επιλεγμένοι πάροχοι πληρωμών θα συνεργαστούν με το Ευρωσύστημα.
Στόχος της πιλοτικής φάσης είναι η δοκιμή της τεχνικής και λειτουργικής ετοιμότητας του συστήματος σε πραγματικές συνθήκες. Οι τελικές αποφάσεις για την επίσημη κυκλοφορία θα ληφθούν από το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, μόλις τεθεί σε ισχύ το πλήρες νομοθετικό πλαίσιο.
Το ψηφιακό ευρώ αναμένεται να αποτελέσει ένα σύγχρονο και ασφαλές μέσο πληρωμής για όλους τους πολίτες της ευρωζώνης. Θα είναι καθολικά αποδεκτό για πληρωμές εντός της ζώνης του ευρώ και, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, και εκτός αυτής. Παράλληλα, θα αξιοποιήσει υπάρχουσες υποδομές, μειώνοντας το κόστος προσαρμογής της αγοράς, ενώ θα ενισχύσει τον ανταγωνισμό στο ευρωπαϊκό οικοσύστημα πληρωμών.
